
माझे प्रिय दीक्षा, आश्रित, आकांक्षी, शिक्षा, महान शिष्य आणि हितचिंतकांनो,
कृपया माझे आशीर्वाद, शुभेच्छा आणि यथायोग्य प्रणाम स्वीकार करा.
श्रील प्रभुपादांना सर्व महिमा.
मुख्य केंद्र: श्री मायापूर चंद्रोदय मंदिर.
मुक्काम: क्वालालंपूर.
दिनांक: १७ एप्रिल २०२६.
ठळक घडामोडी:
श्री मायापूर धाममध्ये व्यास-पूजेनंतर दोन दिवसांनी, ‘इस्कॉन इंडिया ब्युरो’च्या बैठकीला उपस्थित राहण्यासाठी आम्ही मुंबईला प्रवास केला. गेल्या डिसेंबरमध्ये, जेव्हा मी मुंबईला भेट दिली होती, तेव्हा मी ‘इस्कॉन खारघर’ येथे मुक्काम केला होता; त्यावेळी मी जुहू येथील भक्तांना वचन दिले होते की, एप्रिलमध्ये मी ‘इस्कॉन जुहू’ येथे मुक्काम करेन. त्यामुळे यावेळी मी ‘इस्कॉन जुहू’ येथे एक आठवडा मुक्काम केला. मी प्रवचने दिली आणि आम्ही दीक्षा-समारंभही आयोजित केला.
७ एप्रिल रोजी, मुंबईहून आम्ही ‘इस्कॉन विशाखापट्टणम’ला प्रवास केला, कारण त्यांनी काही प्रचार-कार्यक्रम आयोजित केले होते. माझे प्रिय शिष्य सांबा दास अधिकारी आणि निताई सेविनी देवी दासी यांच्या मार्गदर्शनाखाली मंदिराची प्रगती आणि विविध प्रचार-उपक्रम पाहणे अत्यंत प्रेरणादायी होते. त्यांनी EIDC (पूर्व भारत विभागीय परिषद) साठी ‘ब्रह्मचारी संगोत्सव’ देखील आयोजित केला होता; त्यानिमित्ताने मी दोन प्रसंगी त्यांना संबोधित केले. तसेच त्यांनी नगर-संकीर्तन आणि ‘भजन क्लबिंग’चे कार्यक्रमही घेतले होते.
११ एप्रिल रोजी आम्ही चेन्नईला आणि १५ एप्रिल रोजी श्री राधा-कृष्णांच्या मूर्ती-प्रतिष्ठापनेसाठी क्वालालंपूरला प्रवास केला.
मी विशाखापट्टणम आणि चेन्नई या दोन्ही ठिकाणी आयोजित ‘भजन क्लबिंग’ कार्यक्रमांना उपस्थित राहिलो. हा उपक्रम सध्या संपूर्ण भारतभर सुरू आहे. मुंबईमध्येही त्यांनी अशाच प्रकारचा एक कार्यक्रम आयोजित केला होता. यामध्ये काही लोक नामजप करतात, तर इतर लोक नृत्य आणि गायन करतात. आपल्या कीर्तनासाठी ते पाश्चात्य वाद्यांचा वापर करतात. आणि विशेष म्हणजे, सामान्य संसारी लोक (कर्मी) सुद्धा यात सहभागी होत आहेत. लोक केवळ नामजप करण्यासाठी आणि परमानंदाने नृत्य करण्यासाठी पैसे खर्च करून येत आहेत, हे पाहणे खरोखरच आश्चर्यकारक आहे. विशाखापट्टणममध्ये २,००० हून अधिक लोक उपस्थित होते, तर चेन्नईमध्ये १,८५० लोकांनी या कार्यक्रमासाठी शुल्क भरून सहभाग घेतला; त्यांनी ‘हरे कृष्ण’ महामंत्राचा जप केला, नृत्य केले आणि प्रसाद ग्रहण केला.
आपण सध्या अत्यंत कठीण आणि धोकादायक काळातून जात आहोत. आपण पश्चिम आशियातील युद्धाच्या छायेत आहोत. आणि अशा प्रकारचा सामूहिक नामजप हीच आपल्यासाठी एकमेव आशा आहे. मी ‘नामामृत’ या ग्रंथाच्या २० व्या अध्यायात असेही वाचले की, पवित्र नामाच्या सामूहिक जपाद्वारे समाजातील गुन्हेगारी प्रवृत्तींना आळा घालता येतो!
माझ्या वैद्यकीय पथकाचे (हेल्थ टीमचे) म्हणणे आहे की माझे वेळापत्रक अत्यंत व्यस्त असते; त्यावर मी त्यांना सांगितले की, मला निष्क्रिय किंवा निवृत्त होऊन बसायचे नाही, तर मला माझ्या प्रचारकार्यात आणि उपचारांमध्ये योग्य समतोल राखायचा आहे.
श्रील प्रभुपादांचा संदेश:
श्रील प्रभुपादांनी अनेक ठिकाणी आध्यात्मिक गुरूंच्या कर्तव्यांचा उल्लेख केला आहे.
‘श्रीमद्-भागवतम्’ (५.५.१८) श्लोकाच्या तात्पर्यमध्ये त्यांनी असे लिहिले आहे की, जर एखादी व्यक्ती आपल्या शिष्याला जन्म-मृत्यूच्या फेऱ्यातून मुक्त करण्यास असमर्थ असेल, तर त्याने आध्यात्मिक गुरू बनू नये. “जो मनुष्य आपल्या आश्रितांना जन्म-मृत्यूच्या पुनरावृत्तीच्या मार्गातून मुक्त करू शकत नाही, त्याने कधीही आध्यात्मिक गुरू, पिता, पती, माता किंवा पूजनीय देवता बनू नये.” (श्रीमद्-भागवतम् ५.५.१८)
दीक्षा देण्यापूर्वी शिष्याची परीक्षा घेणे हे आध्यात्मिक गुरूंचे कर्तव्य आहे; याद्वारे शिष्य भक्तीसेवा करण्यासाठी किती गांभीर्याने इच्छुक आहे हे तपासून पाहिले जाते आणि त्यानंतरच शिष्याला योग्य भक्तीसेवेमध्ये नियोजित केले जाते.
“जेव्हा एखादा शिष्य आध्यात्मिक जीवनात अत्यंत परिपूर्णतेने प्रगती करतो, तेव्हा यामुळे आध्यात्मिक गुरुंना अतिशय आनंद होतो. ते आनंदातिरेकाने स्मितहास्य करतात आणि मनात विचार करतात, ‘माझा शिष्य किती यशस्वी झाला आहे!’ त्यांना इतका आनंद होतो की, शिष्याची प्रगती पाहून ते हसतात; अगदी तसेच, जसे एखादे हसमुख पालक आपल्या लहान बाळाला उभे राहण्याचा किंवा रांगण्याचा परिपूर्ण प्रयत्न करताना पाहून आनंदित होतात.” (श्री चैतन्यचरितामृत, आदि-लीला ७.८२, तात्पर्य).
माझा संदेश:
मी असा विचार करत होतो की, श्रील प्रभुपादांनी मला ५०,००० शिष्य बनवण्यास सांगितले होते. आणि जेव्हा श्रील प्रभुपादांनी तसे करण्यास सांगितले, तेव्हा ते काम बऱ्यापैकी सोपे वाटत होते. परंतु प्रत्यक्षात, त्या शिष्यांना जन्म-मृत्यूच्या फेऱ्यातून मुक्त करण्याची जबाबदारी ही अधिक गुंतागुंतीची आणि अत्यंत जड (गंभीर) आहे.
ज्या भक्तांनी माझ्याकडून दीक्षा घेतली आहे—किंबहुना त्याहूनही अधिक भक्तांना—जन्म-मृत्यूच्या फेऱ्यातून मुक्त करण्याची माझी इच्छा आहे. म्हणूनच, या विचाराने मला रात्री झोप लागत नाही. मला प्रत्येकाला मुक्त झालेले पाहायचे आहे. या जन्माच्या अंती, त्यांनी भगवान श्री चैतन्य आणि भगवान श्रीकृष्ण यांच्या चरणकमलांचा आश्रय प्राप्त केलेला मला पाहायचा आहे. हे साध्य करण्यासाठी मी विविध उपायांचा विचार करत आहे. आणि यासाठी मला तुमच्या सहकार्याची गरज आहे; तुम्ही माझे अनुसरण करावे, या विचारांची अंमलबजावणी करावी, कृष्ण-भावनेत (कृष्ण-चेतनेत) स्थिर राहावे, भक्तीसेवेबाबत अत्यंत गंभीर असावे, तुम्ही खऱ्या अर्थाने वैष्णव आणि वैष्णवी बनावे, तसेच योगी आणि योगिनी बनावे. ‘माया’ विरुद्ध लढा देण्यासाठी आपण ‘भक्ती-योगा’चा अवलंब करत आहोत. आपण एका युद्धात सहभागी आहोत आणि हे अभियान आपण अत्यंत गांभीर्याने हाती घेतले पाहिजे. यामध्ये नामजप करणे, सेवा अर्पण करणे, आर्थिक योगदान देणे, सहकार्य करणे, इस्कॉनमध्ये राहून सेवा करणे आणि इतर अनेक गोष्टींचा समावेश होतो. माझ्या अलीकडील ‘व्यास-पूजे’च्या प्रसंगी मी या विषयावरच बोलत होतो. परंतु, भक्तांची जडणघडण अधिक कृष्ण-भावनामय पद्धतीने कशी करावी आणि या एकाच जन्मात त्यांना श्रीकृष्णाची प्राप्ती कशी करून द्यावी, याचा मी सतत विचार करत आहे. हे ध्येय साध्य करण्यासाठी तुम्हा सर्वांना मात्र अत्यंत गंभीर आणि तत्पर राहावे लागेल.
हे केवळ माझ्या एकट्याच्या प्रयत्नांतून साध्य होण्यासारखे नाही; तर तुम्हालाही त्यासाठी प्रयत्न करावे लागतील. तुम्हाला नामजप करावा लागेल. तुम्हाला सेवा करावी लागेल. तुम्हाला श्रील प्रभुपादांची पुस्तके वाचावी लागतील. तुम्हाला स्वतःला पूर्णपणे समर्पित करावे लागेल. ही एक अत्यंत महत्त्वाची सेवा आहे; प्रत्येक शिष्य—आणि केवळ शिष्यच नव्हे, तर इतरही अनेक लोक—जन्म-मृत्यूच्या फेऱ्यातून मुक्त व्हावेत, असे पाहण्याची माझी तीव्र इच्छा आहे. त्यांनी भगवान श्रीकृष्णांच्या चरणकमलांजवळील आध्यात्मिक विश्वात पोहोचले पाहिजे. म्हणून, भगवान श्री चैतन्यांच्या आज्ञांचे पालन करा; श्रील प्रभुपादांनी सांगितल्याप्रमाणे, या चळवळीला अत्यंत गांभीर्याने घ्या. असे केल्यास, याच जन्मात तुम्ही पुन्हा कृष्ण-लोकी परत जाल.
या जन्मात ‘कृष्ण-भावनामृत’ प्राप्त करण्याबाबत प्रत्येक शिष्याचे गांभीर्य तपासणे हे माझे कर्तव्य आहे; परंतु, मी स्थानिक नेत्यांच्या शिफारशींवर विश्वास ठेवून आहे. याव्यतिरिक्त, सर्व शिष्यांनी माझ्या आज्ञांचे पालन करणे मला अपेक्षित आहे; कारण तुम्हाला मुक्तीच्या मार्गावर नेण्यासाठी (तुमचा उद्धार करण्यासाठी) हे माझ्याकरिता अत्यंत आवश्यक आहे.
प्रेरणादायी कथा:
इस्कॉन विशाखापट्टणमच्या माझ्या भेटीदरम्यान, सांबा दास अधिकारी आणि निताई सेविनी देवी दासी यांची सेवा पाहून, माझ्या मनात हा विचार आला की—कृष्ण-भावनामृत अंगीकारलेले एक पती-पत्नी इस्कॉनच्या सेवेसाठी इतके प्रचंड कार्य कसे करू शकतात! ते दोघेही अत्यंत उत्कृष्ट सेवा बजावत आहेत. निताई सेविनी देवी दासी या पाच वेगवेगळ्या भाषांमध्ये प्रचारकार्य करतात; मंदिराचा कारभार चालवण्यात त्या आपल्या पतीला मदत करतात; तसेच त्यांनी ‘पीएच.डी.’ (PhD) आणि ‘भक्तिवेदांत’ या दोन्ही पदव्या प्राप्त केल्या आहेत. त्या “डिव्हाईन टच स्कूल” (Divine Touch School) च्या संस्थापिका आणि मुख्याध्यापिका देखील आहेत. थोडक्यात सांगायचे तर, त्या केवळ मंदिराच्या अध्यक्षांच्या पत्नीच नाहीत, तर त्या हे शैक्षणिक सेवाकार्यही करत आहेत आणि त्यांनी काही पुस्तकेही प्रकाशित केली आहेत. सांबा दास यांनी ‘भक्ति-वैभव’ पदवी प्राप्त केली आहे आणि सध्या ते त्यांची ‘भक्तिवेदांत’ पदवी पूर्ण करण्याच्या प्रक्रियेत आहेत. अशा प्रकारे, कृष्ण-भावनामृत अंगीकारलेले एक पती-पत्नी एकत्रितपणे किती प्रचंड सेवा करू शकतात, हे पाहणे खरोखरच अत्यंत प्रेरणादायी आहे.
आपण सुदृढ आरोग्यासह आणि आनंदमय कृष्ण-भावनामृत अवस्थेत असाल, अशी मी आशा करतो.
आपला सदैव शुभचिंतक,
जयपताका स्वामी
JPS/rrsdb